Tarixin bəzi günləri var ki, onlar sadəcə təqvimdə bir tarix deyil. Onlar danışmayan səslərin, yazılmayan xatirələrin, unudulmasına icazə verilməyən həqiqətlərin günüdür. 31 Mart Azərbaycanlıların Soyqırımı məhz belə günlərdən biridir sükutun içində fəryadın eşidildiyi, yaddaşın susmadığı bir gün.1918-ci ilin mart günləri Azərbaycan torpaqları üçün yalnız qanlı hadisələrlə deyil, həm də insanlığın sınağa çəkildiyi bir dövr kimi yadda qaldı. O günlərdə güllə səsləri yalnız şəhərlərin küçələrində deyil, insanların taleyində, anaların göz yaşında, yetim qalan uşaqların baxışlarında əks-səda verirdi. Bu, sadəcə bir qırğın deyildi – bu, bir xalqın yaddaşını silmək cəhdi idi.Bakıdan Şamaxıya, Qubadan Qarabağa qədər uzanan bu faciə coğrafiyası əslində bir millətin qəlbinin xəritəsidir. Yandırılmış evlərin tüstüsü yalnız səmanı qaraltmırdı, o, həm də insanlığın üzərinə kölgə salırdı. Məscidlər, məktəblər, tarixi abidələr – hamısı bu vəhşiliyin səssiz şahidlərinə çevrildi. Amma ən ağır zərbə insan talelərinə vuruldu – yarımçıq qalan ömürlər, bitməmiş arzular, deyilməmiş sözlər…Bu hadisələrin fərqli tərəfi ondadır ki, tarix onları yalnız faktlarla deyil, hisslərlə də yazır. Çünki bu faciəni yalnız rəqəmlərlə ifadə etmək mümkün deyil. Minlərlə insanın həyatını itirməsi sadəcə statistika deyil – hər biri bir dünya idi, bir ailə idi, bir ümid idi. Və o ümidlər martın qaranlıq günlərində sönməyə məcbur edildi.Uzun illər bu həqiqətlər susdurulmağa çalışılsa da, Azərbaycan müstəqillik qazandıqdan sonra bu faciələrə obyektiv siyasi və hüquqi qiymət verildi. Bu istiqamətdə ən mühüm addımlardan biri Ümummilli lider Heydər Əliyev tərəfindən atıldı. Onun 1998-ci ildə imzaladığı tarixi fərmanla 31 mart “Azərbaycanlıların Soyqırımı Günü” kimi rəsmən elan edildi. Bu qərar təkcə bir tarixə verilən qiymət deyil, həm də milli yaddaşın qorunması, həqiqətlərin dünya ictimaiyyətinə çatdırılması istiqamətində mühüm dönüş nöqtəsi oldu.Ulu Öndər Heydər Əliyev hər zaman xalqın tarixinin, kimliyinin və milli şüurunun qorunmasına xüsusi önəm verirdi. Onun uzaqgörən siyasəti nəticəsində unudulmaq təhlükəsi ilə üz-üzə qalan bu faciə yenidən xalq yaddaşında canlandı, araşdırıldı və gələcək nəsillərə ötürüldü. Bu gün biz bu həqiqətləri bilirik və dünyaya çatdırırıqsa, bu, məhz onun böyük xidmətlərinin nəticəsidir.31 Mart bizə bir şeyi öyrədir: yaddaş itirilərsə, tarix təkrarlanar. Ona görə də bu günü xatırlamaq təkcə borc deyil, həm də məsuliyyətdir. Bu, həm keçmişə ehtiram, həm də gələcəyə vəsiyyətdir.Bu gün biz o səssiz səsləri dinləyirik. Yandırılmış ocaqların külündən qalxan həqiqətləri anlayırıq. Hər mart gəldikcə tarix bizə yenidən pıçıldayır: “Unutma…”
Allah bütün günahsız qurbanlara rəhmət eləsin. Ruhları şad olsun. Onların acısı bizim yaddaşımızda əbədi yaşayacaq.
Ruslan Əhmədov: Bərdə Bələdiyyəsinin sədri.
Allah şəhdlərmzə rəhmət etsin.